Gönderen Konu: Aşık Edebiyatı Nazım Biçimleri:  (Okunma sayısı 811 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı koktengri

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
  • İleti: 679
  • Karma: 2517
  • Cinsiyet: Bay
  • TANRI TÜRK'Ü KORUSUN VE YÜCELTSİN...
    • TÜRK MİTOLOJİSİ - TÜRK KÜLTÜRÜ - TÜRK TARİHİ - YÜZDE YÜZ TÜRK OLDUĞUN ZAMAN CİHAN SENİNDİR...
Aşık Edebiyatı Nazım Biçimleri:
« : Haziran 16, 2015, 10:42:23 ÖÖ »
KOŞMA:

Halk edebiyatında en çok kullanılan biçimdir. Genellikle hece ölçüsünün onbirli (6+5 ya da 4+4+3) kalıbıyla yazılır. Dörtlük sayısı üç ile beş arasında değişir. Şair koşmanın son dörtlüğünde adını ya da mahlasını söyler. Uyak düzeni genellikle şöyle olur:
 
baba – ccca – ddda...
 
Eğer benim ile gitmek dilersen
Eğlen güzel yaz olsun da gidelim
Bizim iller kıraçlıdır aşılmaz
Yollar çamur kurusun da gidelim
 
...... ...... .....
 
Karac’oğlan der ki buna ne fayda
Hiç rağbet kalmadı yoksula bayda
Bu ayda olmazsa gelecek ayda
Onbir ayın birisinde gidelim
 
DESTAN:

Dört dizeli bentlerden oluşan, oldukça uzun bir nazım biçimidir. Kimi destanlarda dörtlük sayısı yüzden fazladır. Genellikle hece ölçüsünün onbirli kalıbıyla yazılır. Uyak düzeni koşma gibidir.
baba – ccca – ddda
 
Destanın son dörtlüğünde şair mahlasını söyler.
 
Konuları bakımından destanları savaş, yangın, deprem, salgın hastalık, ünlü kişilerin yaşamları, mizahi....gibi gruplandırabiliriz.
 
            Esnaf Destanı
            ...................................
            Nalbant oldum kırdım nalın çoğunu
            Bir katır nalladım dinle oyunu
            Meğer acemiymiş bilmem huyunu
            Çenemi teptirdim nalın sökerken
                                                                       Manav oldum elma armut tez çürür
                                                                       Cambaz oldum ip üstünde kim yürür
                                                                       Kasap oldum her gün gözüm kan görür
                                                                       Yüreğim bayıldı kana bakaraken
 
            Ben bu sanatları bir bir dolaştım
            Tekrar gelip şairliğe bulaştım
            Kâmili mürşidin eline düştüm
            Tekke-i aşk içre çile çekerken.
 
SEMÂİ:

Hece ölçüsünün sekizli kalıbıyla yazılır (4+4 duraklı ya da duraksız). Dörtlük sayısı üç ile beş arasında değişir. Semâilerin kendine özgü bir ezgisi vardır ve bu ezgiyle okunur. Uyak düzeni koşma gibidir:
baba – ccca – ddda
Semâilerde daja çok sevgi, doğa, güzellik gibi konular işlenir.
 
İncecikten bir kar yağar                                                                    Karac’oğlan eğmelerin
Tozar Elif Elif diye                                                                 Gönül sevmez değmelerin
Dedil gönül abdal olmuş                                                        İliklemiş düğmelerin
Gezer Elif Elif diye                                                                Çözer Elif Elif diye.
 
VARSAĞI:

Güney Anadolu bölgesinde yaşayan Varsak Türklerinin özel bir ezgiyle söyledikleri türkülerden gelişmiş bir biçimdir. Dörtlük sayısı ve uyak düzeni “Semâi” gibidir. Varsağılar yiğitçe, mertçe bir üslupla söylenir. Bu da dörtlüklerin içindeki “bre” “hey” “behey” gibi ünlemlerle sağlanır. Halk edebiyatında en çok varsağı söylemiş şair Karacaoğlan’dır.
 
Bre ağalar bre beyler                                                            Behey elâ gözlü dilber
Ölmeden bir dem sürelim                                                      Vaktin geçer demedim mi
Gözümüze kara toprak                                                          Harami olmuş gözlerin
Dolmadan bir dem sürelim                                                     Beller keser demedim mi
                                                                                                                      Karacoğlan
 
TÜRKÜ:

Hece ölçüsünün türlü kalıplarıyla söylenen ezgili, anonim şiirlerdir. Bazen de kime ait olduğu bilinen şiirler, türkü formlarıyla söylenir. Türkülerde genellikle iki bölüm bulunur. Birincisi, şiirin iskeletini oluşturan “asıl bölüm” ; ikincisi “kavuştak”tır. Kavuştaklar, asıl bölümlerin arasına gelerek onları birbirine bağlar.
TANRI TÜRK'Ü KORUSUN VE YÜCELTSİN...
NE MUTLU TÜRK'ÜM DİYENE...!